{"id":22533,"date":"2007-01-26T00:00:00","date_gmt":"2007-01-25T23:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/ravnica\/2007\/01\/26\/rimski-spomenici-na-titelskom-bregu\/"},"modified":"2007-01-26T00:00:00","modified_gmt":"2007-01-25T23:00:00","slug":"rimski-spomenici-na-titelskom-bregu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/?p=22533","title":{"rendered":"Rimski spomenici na Titelskom bregu"},"content":{"rendered":"

U stru\u010dnoj literaturi \u010desto se diskutovalo o tome da li su, u kom opsegu i kom vremenu Rimljani bili prisutni na teritoriji sada poznate \u0160ajka\u0161ke. Na osnovu starijih svedo\u010danstava ovde prenosimo neke od pretpostavki o prisustvu Rimljana na prostoru op\u0161tine Titel ali i spisak spomenika i drugih predmeta na\u0111enih na ovim prostorima, a koji ve\u0107 dugi niz godina krase prostore doma\u0107ih i stranih muzeja.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

\n\t\u00a0<\/p>\n

\n\t\u00a0<\/p>\n

\n\t\u201eNa titelskom groblju na\u0111en je nadgrobni spomenik podignut Virskusiju, ekvitu kohorte I Britanike, turme Montanove, od njegovih saboraca imaginifera Bodikija i nekog Albana.\u201c Tom vremenu pripadala je i votivna ara (pojam votivni zna\u010di zavet, poklon, \u017ertva) na\u0111ena na arealu titelske srednjevekovne tvr\u0111ave koja se nalazi u muzeju u Budimpe\u0161ti. Predpostavlja se da je ta votivna ara posve\u0107ena Jupiteru od Tiberija Dekstera, centuriona eksploratora (izvidnika) jedne vojne formacije koja je ovde boravila samo kra\u0107e vreme sa posebnim zadatkom.<\/p>\n

\t\u201eU starom vojnom arsenalu u Titelu bila je uzidana votivna ara koju je dekurion kolonije Bassianae Elije Sur (Aelius Surus) posvetio Jupiteru, za zdravlje i sretan povratak cara Marka Aurelija Antonina (Karakale) i njegove majke Julije Domne.\u201c Ara se pripisuje periodu izme\u0111u 212-217 godine, kada je Karakala u pratnji svoje majke prolazio Panoniju na putu ka istoku gde se spremao za rat protiv Par\u0107ana (pleme Parti – nomadski narod iranskog porekla). Predpostavlja se da je Karakala tada posetio utvr\u0111enje u Titelu do\u010dekan od strane Elija Sura jednog od dekuriona Basijana koji je imao rang kolonije.<\/p>\n

\tMe\u0111utim po starim spisima jo\u0161 nije jasno da li su i koji od na\u0111enih natpisa i spomenika podignuti u samom Titelu ili ovamo doneti tek kao gra\u0111evinski materijal za podizanje srednjevekovnog utvr\u0111enja.<\/p>\n

\tDokumenti iz perioda \u0160ajka\u0161kog bataljona tako\u0111e govore o spomenicima na\u0111enim na ovom podru\u010dju. U svom izve\u0161taju iz 1815. godine zapovednik \u0160ajka\u0161kog bataljona pukovnik Majdi\u0107 iz Titela, govori kako se u posedu Bataljona nalaze slede\u0107i spomenici: \u201epostament (po\u010dasna baza) rimskog cara Valerijana sa figurom, postament (ara) dedikanta Tiberija Dekstera sa figurom, dva stuba podignuta u \u010dast rimskih careva cirinus (Macrinus) i Severus, tri ulomka od mermera sa tekstom, za koje on smatra da su delovi nadgrobnog spomenika nekog sve\u0161tenika (?) i rimski bakarni novac. Po njegovom iskazu, sve ove spomenike na\u0161ao je svojevremeno prvi komandant bataljona pl. Stanisavljevi\u0107 na Titelskom bregu , gde se nekada nalazio zamak (tvr\u0111ava) pa ih je odatle dao preneti i uzidati kod kapije arsenala. Po \u017eelji palatina Josifa pukovnik Majdi\u0107 je ove spomenike septembra iste godine uputio brodom u Nacionalni muzej u Budimpe\u0161ti.\u201c<\/p>\n

\tNavode se i najstariji dobro o\u010duvani spomenici, odnosno miljokazi (pokazuju milje – Rimska milja je iznosila 2000 koraka, \u0161to je oko 1480 metara) iz vremena careva Marka Aurelija i Lucija Vera iz 161. godine. A najmla\u0111i u grupi miljokaza je onaj iz 230. godine miljokaz cara Severa Aleksandra. I u slu\u010daju miljokaza postojale su rasprave me\u0111u stru\u010dnjacima da li su ili ne oni postavljani u Titelu i njegovoj okolini ili su pak kasnije doneti sa nekog od glavnih rimskih puteva u druge svrhe.<\/p>\n

\t\"\"Tako\u0111e je interesantna jedna votivna ara koja je u srednjem veku preklesana da bi poslu\u017eila kao kapitel stuba prilikom izgradnje titelskog kaptola, a na\u0111ena je kod ku\u0107e in\u017e. Najera pre 1954. godine, sada se nalazi u Vojvo\u0111anskom muzeju u novom Sadu. Reljef \u2013 prikaz vu\u010dice sa Romulom i Remom, provincijalno – rimski rad preklesan u srednjem veku za kapitel u Titelu, a nalazi se u Muzeju u Temi\u0161varu. Va\u017eno je napomenuti i spomenik na\u0111en jo\u0161 u XVIII veku koji je po\u010dasna baza podignuta u \u010dast cara Valerijana na kojoj se, izgleda, nalazila i statua samog vladara iz 253. godine (nalazi se u Vojvo\u0111anskom muzeju u Novom Sadu). U Titelu su na\u0111ena i dva velika rimska kamena sarkofaga, jedan anepigrafski (bez natpisa) koji se danas nalazi ispred zgrade Op\u0161tine Titel i jedan sa natpisom koji se \u010duva u Temi\u0161varu.<\/p>\n

\tIzvor i citati: Danica Dimitrijevi\u0107; Sarmati i Rimljani, u \u0160ajka\u0161ka, istorija I, Matica srpska, Novi Sad, 1975<\/p>\n

\n\tIzvor: titelskibreg.com<\/a><\/p>\n

Autor:<\/strong> Redakcija
\nDatum:<\/strong> 26, 01, 2007.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

U stru\u010dnoj literaturi \u010desto se diskutovalo o tome da li su, u kom opsegu i kom vremenu Rimljani bili prisutni na teritoriji sada poznate \u0160ajka\u0161ke. Na osnovu starijih svedo\u010danstava ovde prenosimo neke od pretpostavki o prisustvu Rimljana na prostoru op\u0161tine Titel ali i spisak spomenika i drugih predmeta na\u0111enih na ovim prostorima, a koji ve\u0107 dugi niz godina krase prostore doma\u0107ih i stranih muzeja.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-22533","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nekategorizovano"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22533","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22533"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22533\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22533"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22533"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22533"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}