{"id":10591,"date":"2007-07-13T00:00:00","date_gmt":"2007-07-12T22:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/ravnica\/2007\/07\/13\/dva-veka-hrama-sv-velikomucenika-stefana-decanskog-u-vilovu\/"},"modified":"2007-07-13T00:00:00","modified_gmt":"2007-07-12T22:00:00","slug":"dva-veka-hrama-sv-velikomucenika-stefana-decanskog-u-vilovu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/?p=10591","title":{"rendered":"Dva veka hrama Sv. Velikomu\u010denika Stefana De\u010danskog u Vilovu"},"content":{"rendered":"

Danas obele\u017eavamo 200 godina od izgradnje ovog svetog hrama, a za tri godine (2009.) valjalo bi obele\u017eiti 460 godina od prvog pisanog pomena Vilova.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Vilovo je sme\u0161teno uz samu zapadnu stranu Titelskog brega, na plavinama Velikog surduka i surduka Stra\u017eilovo. U vreme formiranja \u0160ajka\u0161kog bataljona Vilovo je bilo povezano sa ostalim naseljima skelom na Vilova\u010dkoj bari, pa otuda i prezime Skeled\u017ei\u0107 u Vilovu. Kasnije\u00a0 <\/span>je podignut nasip,\u00a0 <\/span>ne zna se kada, ali se pominje 1783. godine.
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Na severozapadnom delu vilova\u010dkog\u00a0 <\/span>atara postoji potez “Seli\u0161te“ koji ukazuje na to da je neko staro selo negda bilo onamo. Po\u0161to ne postoje sigurniji podaci, ne bi se moglo re\u0107i je li ovo selo prete\u010da Vilova.
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Prvi pomen Vilova nalazi se u defteru za Segedinski sand\u017eak iz 1549. godine. Onde se ka\u017ee da selo Filova pripada titelskoj nahiji. U\u00a0 <\/span>popisu iz te godine pominju se o\u017eenjene mu\u0161ke glave \u0110ura Mihail, Ivan Vojin, Vuk Radovan, Vojin Radovan i Stepan Petrovi\u0107. Bili su ovo prvi poznati \u017eitelji Vilova. Pod imenom Filovo zabele\u017eeno je i u kru\u0161evskom pomeniku. Pominje se 1702. po\u0161to je formiran \u0161anac. Ve\u0107 1715. Vilovo se pominje kao utvr\u0111enje, a u popisu iz 1720. pominje se 25 doma\u0107ina. Oko 1740. ima sedamdesetak poreskih glava.
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Od 1763. do 1873. selo je pripadalo \u0160ajka\u0161kom bataljonu. Prilikom osnivanja Bataljona za op\u0161tinu Vilovo odre\u0111en je zemlji\u0161ni posed od 1.822 jutra i 250 kv. hvati. Za ovo vreme broj domova u Vilovu ostao je skoro\u00a0 <\/span>nepromenjen.
\n\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>U ove krajeve Srbi su po\u010deli da se doseljavaju posle Kosovskog boja. Seobe na\u0161eg naroda iz zapadnih\u00a0 <\/span>i ju\u017enih krajeva u Ba\u010dku trajale su i kroz celi 18. vek.
\n\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Na\u0161 narod u Ba\u010dkoj ove doseljenike iz Like, Banije, Bosne, Dalmacije ili Male Vla\u0161ke nazivao je “\u0161ijacima“. \u0160ijaka iz Dalmacije bilo je naro\u010dito mnogo u Vilovu. Prezime Vlaovi\u0107, na primer, je \u0161ija\u010dkog porekla, Vla od Vlasi iz Bosne i Dalmacije. Ro\u0161ul je prezime rumunskog, vla\u0161kog porekla. Broj stanovnika Vilova za poslednjih 130 godina je oscilirao. Od Drugog svetskog rata broj stanovnika je u stalnom opadanju. Po popisu iz 2002, bilo je 1.103 stanovnika, od kojih je oko 90 odsto Srba, a ima Ma\u0111ara, Roma i drugih. Vilova\u010dki atar ima 2.633,27 hektara povr\u0161ine.
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na Majskoj skup\u0161tini (3. maj 1848.) u Sremskim Karlovcima, na kojoj je progla\u0161eno Srpsko Vojvodstvo, op\u0161tinu Vilovo predstavljao je narodni izaslanik Dimitrije Lazar\u010dev.
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 U Srpskom narodnom pokretu 1848-9. kod Vilova se 26. maja 1849. odigrala velika bitka, u kojoj je komandant ma\u0111arske vojske Moric Percel napao polo\u017eaje carske vojske, Kni\u0107aninovih dobrovoljaca i narodne vojske. Napad je odbijen herojskim dr\u017eanjem Srba.
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Posle ukidanja Bataljona, 1873, Vilovo postaje deo titelskog sreza. Na izborima za ma\u0111arski parlament pesnik Laza Kosti\u0107 odnosi nezapam\u0107enu pobedu u \u0161ajka\u0161kom izbornom okrugu na sv. Luku 1873.godine. Njegov glavni pomaga\u010d bio je ugledni titelski trgovac Mi\u0161a Kresti\u0107. Sutradan su Titeljani do Vilova ispratili svog izabranog poslanika i ostale \u0161ajka\u0161ke bira\u010de. U Vilovu je Kresti\u0107 na rastanku odr\u017eao opro\u0161tajnu besedu, ne slute\u0107i da \u0107e mu to biti poslednja.
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Poslednje re\u010di su mu bile: “Bra\u0107o! Ovde na Vilovu odr\u017easmo godine 1849. poslednju pobedu na bojnome polju, ovde sad tako\u0111e slavimo pobedu, ali mirnu pobedu, pobedu svesti \u2013 hvala vam, svesna bra\u0107o!“
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na Kresti\u0107evom ukopu govorio je, pored Laze Kosti\u0107a, titelski u\u010ditelj Milan Jovanovi\u0107 i vilova\u010dki paroh A\u0107im Anastasijevi\u0107.
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na Mitrovdan 1918. u Vilovo ulazi srpska kraljevska vojska. Vilovo se onda na\u0161lo u novoj dr\u017eavi \u2013 Kraljevini Srbiji. Pri kraju Drugog svetskog rata, 22. oktobra 1944, Vilovo je oslobo\u0111eno od fa\u0161isti\u010dkih okupatora.<\/span>
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 O godini otvaranja \u0161kole u Vilovu istra\u017eiva\u010di se spore. Me\u0111utim, nesporan je podatak da “ilirska“ (tj. srpska) \u0161kola u Vilovu radi od 1785. godine. Ve\u0107 1804. \u0161kola nema svoju zgradu, a nova se gradi 1840, pa 1872. godine. Prvi poznati u\u010ditelj bio je Avram Mileti\u0107, deda Svetozara Mileti\u0107a. Sada\u0161nja zgrada osnovne \u0161kole gra\u0111ena je sedamdesetih godina 20. veka.
\n<\/span><\/font>\"\"<\/span><\/font> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gotovo svi sada\u0161nji hramovi SPC u \u0160ajka\u0161koj izgra\u0111eni su po\u010detkom 19. veka i svi su izvedeni po istom tipu. Jo\u0161 prilikom osnivanja \u0160ajka\u0161kog bataljona op\u0161tina Vilovo je imala jednu malu crkvu, koja je posve\u0107ena uspomeni sv. kralja Stefana De\u010danskog. Ovaj hram je bio skromnih dimenzija (13h5,5h3,7 metara) i podignut je od mekog materijala, sa krovom od \u0161indre.
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na mestu ove crkvene gra\u0111evine, najverovatnije iz 1745, polo\u017een je 4. avgusta (23. jula) 1805. kamen temeljac za novi hram, koji je tako\u0111e posve\u0107en uspomeni svetog kralja Stefana De\u010danskog. Novi hram (duga\u010dak 24,7, \u0161irok 11,5 visok 8,5 metara, ima zvonik od 18 metara) zavr\u0161en je 1806. godine. Crkva je gra\u0111ena u klasicisti\u010dkom stilu. Poslednji put crkva je obnovljena 1979. godine. Posebnu vrednost ima rezbareni ikonostas, koji je prenet iz neke ve\u0107e crkve, najverovatnije iz Be\u010deja. Ikonostas je 1752. izradio Stefan Tenecki, \u010diji je ovo bio najraniji rad i jedan od najranijih primera prihvatanja baroknog stila u slikarstvu. Barok je u ove krajeve do\u0161ao preko kijevske slikarske \u0161kole. Najuo\u010dljiviji manir novog slikarstva, koje je napustilo isto\u010dno-vizantijski stil, je na predstavama Bogorodice i sv. Nikole. U zbirci Galerije Matice srpske nalaze se kao dugoro\u010dna pozajmica radi \u010duvanja, konzervacije i izlaganja ikona sv. Nikole (rad S. Teneckog) sa vilova\u010dkog ikonostasa i ikona nepoznatog zografa iz prve polovine 18. veka sv. apostoli Toma i Jakov, tako\u0111e iz crkve u Vilovu.<\/span>
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Danas obele\u017eavamo 200 godina od izgradnje ovog svetog hrama, a za tri godine (2009.) valjalo bi obele\u017eiti 460 godina od prvog pisanog pomena Vilova.<\/o:p><\/span><\/font><\/p>\n

<\/div>\n

Na mnogaja ljeta!<\/o:p><\/span><\/font><\/p>\n

Autor:<\/strong> Dragan Kolak
\nDatum:<\/strong> 13, 07, 2007.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Danas obele\u017eavamo 200 godina od izgradnje ovog svetog hrama, a za tri godine (2009.) valjalo bi obele\u017eiti 460 godina od prvog pisanog pomena Vilova.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-10591","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nekategorizovano"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10591","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10591"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10591\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ravnica.info\/arhiva\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}